Ασφάλεια στη ΜΕΘ

Σύμφωνα με τη βιβλιογραφία ως «Ανεπιθύμητο Συμβάν», αναφέρεται κάθε περιστατικό ή κατάσταση η οποία προκάλεσε ή θα μπορούσε να έχει προκαλέσει (αναφέρεται ως παρ ‘ολίγον) μη προγραμματισμένη βλάβη, πόνο, απώλεια ή ζημιά.

Στις ΗΠΑ το κόστος των ιατρικών λαθών ανέρχεται στα 30 δισ. δολάρια ετησίως. Στη Βρετανία το αντίστοιχο ποσό φτάνει στα 400 εκατ. λίρες, ενώ στην Ελλάδα η έως τώρα «καταμέτρηση» δείχνει –αναλογικά– εξίσου σοβαρή εικόνα

Μεγάλος αριθμός ερευνών έχουν αναδείξει το πρόβλημα της ασφάλειας των ασθενών και ειδικότερα σε περιβάλλον Μονάδας Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ), όπου παρέχονται υπηρεσίες υγείας με δομή κα οργάνωση, με σκοπό τη φροντίδα και την υποστήριξη των ζωτικών λειτουργιών ασθενών που έχουν υπαρκτό η δυνητικό κίνδυνο θανάτου.

Στους χώρους παροχής υπηρεσιών υγείας τα ανεπιθύμητα συμβάντα μπορεί να αφορούν:

  1. Πλημμελή παρακολούθηση του ασθενή η κακή λειτουργία του εξοπλισμού που σχετίζεται με τη φροντίδα του
  2. Λάθος στη χορήγηση φαρμάκων
  3. Τραυματισμός ασθενούς
  4. Λάθος κατά την εκτέλεση ιατρικής ή νοσηλευτικής πράξης
  5. Ατύχημα – τραυματισμός σε μέλος του προσωπικού
  6. Ζητήματα που αφορούν την κατάσταση της υγείας του προσωπικού
  7. Ζητήματα που αφορούν την ασφάλεια του χώρου (κλοπές πυρκαγιά κλπ)
  8. Άσκηση βίας κατά του Προσωπικού

Σύμφωνα με τους ερευνητές υπάρχουν τρία επίπεδα κρισιμότητας των ανεπιθύμητων συμβάντων στο χώρο του νοσοκομείου:

  1. Συμβάν που δεν είχε καμία ή είχε ελάχιστη, ασήμαντη επίδραση στον ασθενή .Τέτοιου είδους περιστατικά δεν είναι σπάνια και συνήθως δεν αναφέρονται στους υπεύθυνους.
  2. Σοβαρό συμβάν με αρνητικές επιπτώσεις στον ασθενή, συνήθως εμφανείς. Αυτά τα συμβάντα πρέπει να αναφέρονται άμεσα προκειμένου να αντιμετωπίζονται τόσο οι συνέπειες τους όσο και να προλαμβάνονται τα αίτια που το προκάλεσαν
  3. Σε αυτά που παρ’ ολίγον να συμβούν αλλά τελικά για κάποιο λόγο απεφεύχθησαν

Το Μάρτιο του 2001, η δεύτερη έκθεση του Αμερικανικού Ινστιτούτου Ιατρικής “crossing the quality chasm: A new health system for the 21st Century” καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η πλειονότητα αυτών των σφαλμάτων είναι απόρροια των συστημικών προβλημάτων που αντιμετωπίζει το σύστημα υγείας στο σύνολό του και δεν προέρχονται από την κακή άσκηση της ιατρικής πρακτικής από τους επαγγελματίες υγείας, όπως είχε υποστηριχθεί παλαιότερα.

Η καταγραφή των ανεπιθύμητων συμβάντων στο χώρο του νοσοκομείου θεωρείται ίσως το αποτελεσματικότερο βήμα για την πρόληψη των ανεπιθύμητων ενεργειών και την προαγωγή της ασφάλειας των ασθενών μέσω του προσδιορισμού των προβλημάτων / γεγονότων που οδήγησαν ή θα μπορούσαν να έχουν οδηγήσει σε βλάβη των ασθενών.

Τα περισσότερα συστήματα καταγραφής που εφαρμόζονται σε ολόκληρο τον πλανήτη αν και καθοδηγούνται από μία βασική κουλτούρα ασφάλειας διαφέρουν ως προς βασικές παραμέτρους :

  1. Στον τρόπο καταγραφής των στοιχείων. Ηλεκτρονική, επί χάρτου, Διαδικτυακή
  2. Στον χαρακτήρα των καταγραφών. Εθελοντικός ή Υποχρεωτικός
  3. Αναφορά περιστατικών με ή χωρίς επακόλουθη ανάλυση των βαθύτερων αιτίων που μπορεί να σχετίζονται με αυτά (Root Cause Analysis)
  4. Αναφορά περιστατικών με ή χωρίς παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση τους (εκπαίδευση, αλλαγή πολιτικών, αλλαγή στη δομή του προσωπικού κλπ)
  5. Παροχή κινήτρων για καταγραφή των ανεπιθύμητων συμβάντων στο προσωπικό

Η δημιουργία κουλτούρας ασφάλειας αποτελεί για τους ειδικούς τον καθοριστικότερο παράγοντα για την επιτυχία οποιουδήποτε προγράμματος προαγωγής της ασφάλειας στο χώρο των υπηρεσιών υγείας

Ωστόσο, για να εξασφαλιστεί η επιτυχής εφαρμογή οποιουδήποτε συστήματος θα πρέπει να τηρηθούν ορισμένες βασικές προϋποθέσεις:

  1. Ευαισθητοποίηση των εμπλεκομένων σε θέματα ασφάλειας
  2. Χάραξη μιας εθνικής στρατηγικής με τη χρήση πληροφοριακών συστημάτων
  3. Προώθηση συστημάτων διασφάλισης ποιότητας και ελέγχου των ιατρικών- νοσηλευτικών πράξεων, των στρατηγικών και των μέτρων πρόληψης των «ιατρικών» σφαλμάτων
  4. Εκπαίδευση του ιατρικού και του λοιπού υγειονομικού προσωπικού.

Η έρευνα για την ασφάλεια των ασθενών θα πρέπει να είναι έτσι σχεδιασμένη ώστε να περιλαμβάνει και οικονομικές προσεγγίσεις όπως ανάλυση κόστους-ωφέλειας από την εφαρμογή αυτών των συστημάτων που θα αποτελέσουν κίνητρο και για τη διοίκηση για να στηρίξει περαιτέρω τέτοιες προσπάθειες.

Υπάρχει ανάγκη για την καθιέρωση συστημάτων που θα παρέχουν όχι μόνο τη δυνατότητα αναφοράς των περιστατικών, αλλά δυνατότητες και κίνητρα για οργανωτικές αλλαγές, συνεχή εκπαίδευση και βελτίωση των συνθηκών εργασίας.